Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου
Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου ιδρύθηκε το 1999 με προεδρικό διάταγμα μετά από χρόνια έντονων πιέσεων από τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις προστασίας όπως οι Medasset, Archelon STPS, και το WWF. Το πάρκο ιδρύθηκε σύμφωνα με τις νομικές περιβαλλοντικές υποχρεώσεις της Ελλάδας προς το ευρωπαϊκό Δικαστήριο: Η Ελλάδα έχει την νομική υποχρέωση να προστατεύσει τις θαλάσσιες χελώνες Caretta Caretta και τις περιοχές ωοτοκίας τους από την τουριστική ανάπτυξη της Ζακύνθου. Το 80% φωλιών του μεσογειακού πληθυσμού των Caretta Caretta βρίσκεται στον κόλπο του Λαγανά, έτσι η Ζάκυνθος είναι η σημαντικότερη περιοχή ωοτοκίας στην Ευρώπη για αυτό το απειλούμενο υπό εξαφάνιση είδος.
Νόμοι Θαλάσσιου Πάρκου
Το ΕΘΠΖ αποτελείται από 3 θαλάσσιες ζώνες Α, Β και C στον κόλπο Λαγανά, που είναι αυστηρά προστατευόμενες ζώνες ωοτοκίας, προστατευόμενες χερσαίες περιοχές και περιφερειακες περιοχές. Στις θαλάσσιες ζώνες υπάρχει περιορισμος δραστηριοτήτων ώστε να προστατευθούν οι χελώνες. Η αλιεία απαγορεύεται εντελώς.
Η A-ζώνη, η οποία εκτείνετα από το Καλαμάκι έως το Γέρακα είναι περιοχή απαγορευμένη για σκάφη. Στην B–ζώνη η ταχύτητα των σκαφών περιορίζεται στους 6 κόμβους και δεν επιτρέπεται το αγκυροβόλιο και στη C–ζώνη επίσης η ταχύτητα των σκαφών περιορίζεται στους 6 κόμβους αλλά επιτρέπεται το αγκυροβόλιο.
Οι νόμοι του Θαλάσσιου Πάρκου σχετικά με τις παραλίες περιλαμβάνουν όρια στους αριθμούς ομπρελών και ξαπλωστρων στις παραλίες ωοτοκίας, οι οποίες πρέπει να μαζεύονται κάθε νύχτα για να διευκολύνουν την πρόσβαση χελωνών στη μαλακή άμμο στο πίσω μέρος των παραλιών. Όλες οι παραλίες είναι κλειστές στο κοινό μεταξύ 7μμ και 7πμ για να μην ενοχλούνται οι χελώνες κατά τη διάρκεια της ωοτοκίας τους. Όλες οι παραλίες ωοτοκίας επιτηρούνται από τους φύλακες του ΕΘΠΖ 24 ώρες 24ωρο, για να ενημερώνουν τους τουρίστες και μην επιτρέπουν την είσοδο στις παραλίες μετά τη δύση του ήλιου. Σε κάθε παραλία ωοτοκίας θα συναντήσετε ακόμη περίπτερα ενημέρωσης του ΕΘΠΖ, πίνακες πληροφοριών και μπάρες απαγόρευσης εισόδου οχημάτων.
Αναστολή λειτουργίας ΕΘΠΖ
Το 2003 το ΕΘΠΖ αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα. Η ελληνική κυβέρνηση, που προετοιμαζόταν να φιλοξενήσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, εξέτρεψε όλα τα διαθέσιμα κεφάλαια στα ολυμπιακά έργα της Αθήνας. Αυτό σήμανε ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα χρήματα για το θαλάσσιο πάρκο, και κατά συνέπεια καμία αμοιβή για τους φύλακες. Το προσωπικό και οι φύλακες παραλιών έκαναν απεργία, και το 2004 η αναρχία βασίλεψε στις παραλίες ωοτοκίας. Ομπρέλες και ξαπλώστρες, κανό και ποδήλατα θαλάσσης τοποθετήθηκαν ανεξέλεγκτα στις παραλίες ωοτοκίας, άμμος λήφθηκε παράνομα από τους αμμόλοφους, εμπρησμός έγινε στο Γέρακα, οχήματα οδηγούνταν στις παραλίες βλάπτοντας την άμμο και καταστρέφοντας τις φωλιές, άνθισε η παράνομη παράκτια ανάπτυξη και οικοδομή, τουρίστες και ντόπιοι τριγύριζαν στις παραλίες ωοτοκίας τη νύχτα, σαν συνέπεια της μη φύλαξης των περιοχών ωοτοκίας. Οι εθελοντές του Αρχέλων STPS επίσης δέχθηκαν προφορικές και σωματικές επιθέσεις από ντόπιους στην προσπάθειά τους να ενημερώσουν τους τουρίστες και να προστατεύσουν τις παραλίες. Τόσες πολλές χελώνες διάλεξαν την παραλία Σεκάνια για να γεννήσουν εκείνο το καλοκαίρι (ήταν η μόνη θέση που θα μπορούσαν να βρούν ειρήνη και ηρεμία), που έσκαβαν τις φωλιές τους πάνω σε ήδη υπάρχουσες φωλιές.
Η παρούσα κατάσταση
Τον Αύγουστο του 2005, 2 μόλις μήνες πριν από την λήξη της προθεσμίας επιβολής πρόστιμου από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, έγιναν διάφορα θετικά βήματα, συμπεριλαμβανομένου και του διορισμού ενός νέου Προέδρου που αμέσως επέδειξε την αξία της, κατορθώνοντας να επιβάλλει σχεδόν όλες τις απαιτήσεις της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σε όλο τον κόλπο Λαγανά (με εξαίρεση την αυστηρά προστατευμένη παραλία Δάφνη). Οι φύλακες, τα περίπτερα ενημέρωσης, τα εμπόδια πρόσβασης και οι πίνακες πληροφοριών επανεμφανίστηκαν στις παραλίες ωοτοκίας, οι παράνομες ομπρέλες απομακρύνθηκαν, η νυκτερινή φύλαξη επανήλθε, οι σημαντήρες που χαρακτηρίζουν τα όρια A, B και C των θαλασσίων ζωνών επανατοποθετήθηκαν, η λιμενική αστυνομία ξανάρχισε τις περιπόλους της και άρχισε να ανταποκρίνεται στις κλήσεις! Μετά από αυτά η κα Καραγκούνη έχει αρχίσει να προσπαθεί να ρυθμίσει και την κατάσταση στη Δάφνη.
Το Μέλλον
Η Πρόεδρος του ΕΘΠΖ είναι αισιοδοξεί ότι θα λάβει το ποσό των 60.000 ευρώ, που οφείλουν στο Πάρκο από το 2003 ο δήμαρχος του Λαγανά και ο Νομάρχης Ζάκυνθου, από το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης LIFE/Nature. Ελπίζει επίσης ότι με τα κεφάλαια που θα εισπράξει από τους επιχειρηματίες ενοικίασης ομπρελών θα χρηματοδοτήσει τη λειτουργία του Πάρκου. Αλλά είναι αυτό δυνατόν; Τον Ιανουάριο του 2005, 300.000 ευρώ απαιτήθηκαν για να καλφθούν οι οικονομικές υποχρεώσεις του Πάρκου (ένας αριθμός που θα έχει αυξηθεί αρκετά από τότε). Από τον Μάρτιο του 2004 το Υπουργείο Περιβάλλοντος, με δηλώσεις εκπροσώπου του στον Τύπο και στο Κοινοβούλιο, έχει υποσχεθεί επανειλημμένα τα απαραίτητα κεφάλαια, αλλά μέχρι τώρα μόνο 190.000 ευρώ έχει δωθεί.
Η κυβέρνηση έχει προσπαθήσει να θολώσει τα νερά, με το διορισμό μιας πολύ ικανού Προέδρου, αλλά όπως επισημάνθηκε και από την ίδια, αν και έχει γίνει έφεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για αναστολή της εκτέλεσης της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η Ελλάδα δύσκολα θα γλιτώσει το πρόστιμο.Ένα πράγμα είναι αρκετά σαφές: Η Ελλάδα δεν ενεργεί παρά μόνο κάτω απο την απειλή μεγάλου οικονομικού κόστους! Εάν μόνο η Ελλάδα είχε εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της ως προς την προστασία του περιβάλλοντος τις δύο τελευταίες δεκαετίες δεν θα αντιμετώπιζε τώρα την απειλή ενός μεγάλου προστίτμου και οι θαλάσσιες χελώνες στον κόλπο του Λαγανά, αλλά κοι ολόκληρη η Ζάκυνθος θα είχαν ένα φωτεινότερο μέλλον!
Αποσπάσματα από το δελτιο τύπου No. 25 (Σεπτέμβριος 2005)της Medasset και το Earth Sea & Sky.
